تهیه و تنظیم اظهارنامه مالیاتی طبق استانداردهای مصوب و روش های مورد قبول سازمان امور مالیاتی کشور، یکی از کارهایی است که مودیان مالیاتی باید همه ساله انجام داده و کارنامه فعالیت کسب و کار خود را جهت محاسبه دقیق مالیات، تحویل دهند. توصیه می شود که برای استفاده از بخشودگی های مالیاتی، دریافت معافیت ها و کاهش میزان جرایم قانونی، مودیان محترم نسبت به تکمیل صحیح زیر نظر مشاوران تخصصی و مجرب حسابداری اقدام کنند.در این مقاله سعی داریم نحوه تنظیم اظهارنامه مالیاتی و همه آنچه را که باید راجع به اظهارنامه مالیاتی بدانید را با هم مرور کنیم.
اظهارنامه مالیاتی چیست ؟
اظهارنامه مالیاتی، گزارشی رسمی از درآمدها، هزینهها، داراییها، معاملات و سایر اطلاعات مالی مؤدی است که برای تعیین میزان مالیات به سازمان امور مالیاتی ارائه میشود. اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول مالیات باید اطلاعات مالی خود را در مهلت مقرر قانونی در اظهارنامه ثبت و از طریق سامانههای مالیاتی ارسال کنند.
اطلاعات درجشده در اظهارنامه، مبنایی برای محاسبه و تعیین مالیات قرار میگیرد و مؤدی باید پس از مشخص شدن مالیات، مبلغ متعلق را در مهلت قانونی پرداخت کند. ثبت دقیق اطلاعات اهمیت زیادی دارد، زیرا ارائه اطلاعات نادرست یا عدم تسلیم اظهارنامه در مواردی میتواند موجب تعلق جریمههای مالیاتی شود. درواقع اشخاص حقیقی در این روند به سازمان مالیات در حسابرسی مالیاتی کمک میکند تا خود اظهاری الکترونیکی در سامانهها انجام شود.

آنچه که باید درباره تنظیم اظهارنامه مالیاتی بدانید
در بالا اشاره کردیم که اظهارنامه مالیاتی چیست، اما چند نکتهای که در این باره باید بدانید عبارتند از:
- نحوه اظهارنامه مالیاتی از طریق سایت بوده و به صورت آنلاین انجام میشود
- ارائه اظهارنامه در مهلت مقرر بسیار اهمیت دارد
- کتمان برخی موارد در صورت افشا و کشف آن از سوی کارشناسان سازمان امور مالیاتی، با جریمههای سنگینی همراه خواهد بود.
- حتما قبل از ارائه، فایلهای مرتبط با آموزش اظهارنامه مالیاتی را مطالعه کنید تا دچار اشتباه نشوید.
- پر کردن اظهارنامه کار بسیار سادهای است اما برای انجام آن میتوانید از کسانی که تجربه بیشتری دارند استفاده کنید.
مهلت اصلاح اظهارنامه مالیاتی چقدر است؟
اگر پس از ثبت اظهارنامه مالیاتی متوجه اشتباهی در اطلاعات، درآمدها، هزینهها یا محاسبات مالیاتی شوید، در برخی شرایط امکان اصلاح اطلاعات و ارسال اظهارنامه اصلاحی وجود دارد. با این حال، مهلت اصلاح اظهارنامه برای همه مودیان و انواع اظهارنامهها یکسان نیست و باید نوع اظهارنامه و مقررات مربوط به آن را در نظر گرفت.
در مورد اظهارنامه عملکرد سال ۱۴۰۴، مهلت ارسال اظهارنامه برای اشخاص حقیقی و حقوقی در سال ۱۴۰۵ تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تمدید شده است. بنابراین، مودیانی که هنوز اظهارنامه خود را ارسال نکردهاند، تا این تاریخ فرصت دارند اطلاعات مالی خود را ثبت و اظهارنامه مربوطه را ارسال کنند.
| نوع مودی مالیاتی | مهلت ارسال اظهارنامه در سال ۱۴۰۵ | مدارک مورد نیاز |
|---|---|---|
| اشخاص حقیقی (صاحبان مشاغل) | ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ | مدارک هویتی، اطلاعات درآمد و هزینهها، اسناد و مدارک مالی و اطلاعات حسابهای مرتبط با فعالیت |
| اشخاص حقوقی (شرکتها) | ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ | مدارک ثبتی شرکت، اطلاعات مالی و حسابداری، صورتهای مالی، اطلاعات درآمد و هزینهها و اسناد مالی مرتبط |
انواع اظهارنامه مالیاتی
همانطور که گفته شد، درآمد کلیه اشخاص باید به سازمان امور مالیاتی ابراز گردد. اما در در مورد برخی از درآمدها، قانونگذار اظهارنامه جداگانهای را لازم میداند. در زیر به برخی از این موارد اشاره شده است:
۱. اظهارنامه مالیاتی مالیات بر درآمد اتفاقی
درصورتیکه منافع مالی به طور دائم یا موقت و به صورت بلاعوض به کسی واگذار شود، انتقالگیرنده مکلف است مالیات منافع هر سال را در سال بعد پرداخت نماید. صاحبان درآمد ناشی از انتقال منافع بلاعوض مکلفند در هر سال، اظهارنامه مالیاتی خود را در مورد این درآمد، تا آخر اردیبهشت ماه سال بعد و در سایر موارد درآمد اتفاقی، تا پایان ماه بعد از تاریخ تحصیل درآمد یا تعلق منافع، به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم کنند و مالیات متعلق را بپردازند. درصورتیکه معامله در دفاتر اسناد رسمی انجام شود و مالیات وصول شده باشد، تکلیف تسلیم اظهارنامه ساقط میشود.
۲. اظهارنامه مالیاتی مالیات بر ارث
وراث (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها مکلف هستند ظرف شش ماه از تاریخ فوت متوفی، اظهارنامهای از روی نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میشود، حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین بهای آنها در زمان فوت متوفی و تصریح مطالبات و بدهیهایی که طبق مقررات قانونی قابل احتساب هستند، به ضمیمه مدارک لازم به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم و رسید دریافت کنند.
برای تکمیل این بخش، میتوانی موارد مهم دیگر را با همین ساختار اضافه کنی:
۳. اظهارنامه مالیاتی مالیات بر درآمد مشاغل
اشخاص حقیقی که از طریق اشتغال به مشاغل مختلف درآمد کسب میکنند، مکلفند درآمد و هزینههای مربوط به فعالیت خود را در اظهارنامه مالیاتی ابراز کنند. این اشخاص باید اظهارنامه مالیاتی عملکرد خود را تا پایان خردادماه سال بعد به سازمان امور مالیاتی تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت کنند. میزان مالیات بر اساس درآمد مشمول مالیات و پس از اعمال معافیتها و کسورات قانونی تعیین میشود.
۴. اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی
شرکتها و سایر اشخاص حقوقی مکلفاند اظهارنامه مالیاتی مربوط به عملکرد خود را حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالی به سازمان امور مالیاتی تسلیم کنند و مالیات متعلق را بپردازند. اظهارنامه باید شامل اطلاعات درآمدها، هزینهها، سود و زیان و سایر اطلاعات مالی مورد نیاز باشد.
۵. اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده
مودیان مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده باید اطلاعات مربوط به معاملات، فروش، خرید و مالیات و عوارض ارزش افزوده را مطابق مقررات در سامانه مربوط ثبت و اظهار کنند. مهلت و نحوه ارسال اظهارنامه ارزش افزوده یا ثبت اطلاعات، با توجه به مقررات و فراخوانهای سازمان امور مالیاتی تعیین میشود.
۶. اظهارنامه مالیاتی اجاره املاک
اشخاصی که از اجاره دادن املاک خود درآمد کسب میکنند، در صورت مشمول بودن، باید درآمد اجاره را در اظهارنامه مالیاتی مربوط ابراز کنند. درآمد مشمول مالیات اجاره پس از کسر هزینهها و معافیتهای مقرر در قانون محاسبه میشود و مالیات آن مطابق مقررات مطالبه خواهد شد.
نکته: مهلتها و نحوه ارسال برخی اظهارنامههای مالیاتی ممکن است با تغییر قوانین و مقررات یا اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی تغییر کند؛ بنابراین برای تعیین مهلت دقیق هر اظهارنامه باید آخرین مقررات مربوط بررسی شود.
نحوه تنظیم اظهارنامه مالیاتی
در حال حاضر اظهارنامه مالیاتی باید به صورت الکترونیک تکمیل و ارسال شود. مؤدی مالیاتی در ابتدا باید با مراجعه به سایت سازمان امور مالیاتی، اقدام به تشکیل پرونده مالیاتی کرده و پس از آن وارد پنل کاربری خود شده و اظهارنامه جدیدی ایجاد کند. این اظهارنامه مشتمل بر اطلاعاتی است که باید به دقت تکمیل شوند. تکمیل مواردی که با ستاره قرمز مشخص شده الزامی است. پس از تکمیل فرمها و تایید نهایی اطلاعات، اظهارنامه ارسال شده و کد رهگیری دریافت میشود.
تنظیم اظهارنامه مالیاتی شامل جمعآوری اطلاعات مالی، ثبت دقیق درآمدها و هزینهها و وارد کردن اطلاعات موردنیاز در سامانه مالیاتی است. مؤدی باید پیش از ارسال اظهارنامه، اطلاعات مالی خود را بررسی کند تا از بروز مغایرت و اشتباه در محاسبه مالیات جلوگیری شود.
بهطور کلی، مراحل تنظیم اظهارنامه مالیاتی عبارتاند از:
- جمعآوری اطلاعات و اسناد مالی: اطلاعات مربوط به درآمدها، هزینهها، فروش، خرید، داراییها و بدهیهای مرتبط با فعالیت را آماده کنید.
- ورود به سامانه مالیاتی: با استفاده از حساب کاربری خود وارد سامانه مربوط به اظهارنامه مالیاتی شوید.
- انتخاب اظهارنامه مناسب: نوع اظهارنامه متناسب با وضعیت مؤدی، مانند اظهارنامه اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی، انتخاب شود.
- ثبت اطلاعات مالی: اطلاعات هویتی و مالی و جزئیات درآمدها و هزینهها در فرمهای مربوط وارد شود.
- بررسی و کنترل اطلاعات: پیش از ارسال، تمام ارقام و اطلاعات ثبتشده با اسناد و مدارک مالی تطبیق داده شود.
- ارسال اظهارنامه: پس از تأیید نهایی، اظهارنامه در مهلت قانونی ارسال و کد رهگیری دریافت شود.
- پرداخت مالیات: در صورت وجود مالیات قابل پرداخت، مبلغ تعیینشده در مهلت مقرر پرداخت شود.
نکته مهم این است که اظهارنامه مالیاتی باید بر اساس اطلاعات واقعی و اسناد قابل استناد تنظیم شود. ثبت اشتباه اطلاعات یا بیتوجهی به مهلتهای قانونی میتواند برای مؤدی تبعات و جرایم مالیاتی به همراه داشته باشد. در مقالهٔ دیگری درباره نحوه ثبت و ارسال اظهارنامه مالیاتی بهطور کامل صحبت کردهایم، بنابراین در این مقاله دوباره به این مبحث نمیپردازیم.
چه اطلاعاتی باید در اظهارنامه مالیاتی ابزار شود؟
- ارائه مشخصات شخصی برای تنظیم اظهارنامه مالیاتی
- مشخصات محل فعالیت و حسابهای بانکی جهت استرداد اضافه پرداخت؛
- مشخصات مجوزهای تاسیس و بهرهبرداری؛
- مشخصات مدیرعامل و اعضای هیات مدیره در مورد اشخاص حقوقی؛
- درآمدهایی که مالیات آن قبلاً به صورت مقطوع پرداخت شده است؛
- ابراز فعالیتهای معاف از مالیات شامل جدولهای مربوط به:
- استهلاک زیان سنواتی؛
- معافیتها و بخشودگی مالیاتی؛
- جداول توسعه، نوسازی و بازسازی صنعتی معدنی (ماده ۱۳۸ ق.م.م)؛
- جداول معافیتها و بخشودگیهای درآمدهای حاصل از فعالیتهای خارج از کشور (ماده ۱۸۰ ق.م.م)؛
- جدول موجودی مواد و کالا
- اطلاعات مربوط به سرمایه سهامداران و شرکاء
- اطلاعات مربوط به فروش خالص بر اساس کالای اصلی و سایر
- اطلاعات مربوط به بهای تمامشده کالای فروشرفته
- اطلاعات مربوط به جداول بهای تمامشده کار انجامشده پیمانکاری و تعداد کارکنان
- اطلاعات مربوط به جدول درآمد ناخالص پیمانکاری/ارائه خدمات
- اطلاعات مربوط به جدول فهرست صادرات و مابه ازاء دریافتی
- اطلاعات مربوط به جدول سرمایهگذار خارجی
- اطلاعات مربوط به تراز مالی اظهارنامه مالیاتی
- اطلاعات مربوط به صورت سود و زیان
- اطلاعات مربوط به گردش حساب سود و زیان انباشته
- اطلاعات مربوط به جداول پرداختهای مربوط به این اظهارنامه و اطلاعات مالک/مالکین
- مشخصات مربوط به تنظیمکننده اظهارنامه مالیاتی (مؤدی یا نماینده قانونی)
- مدیر امور مالی و حسابرسی، در صورت حسابرسی دفاتر توسط موسسات حسابرسی
مدارک موردنیاز برای تنظیم اظهارنامه مالیاتی
مدارک مورد نیاز برای تکمیل اظهارنامه مالیاتی عبارتاند از:
- کلیه مجوزهای دریافتی برای فعالیت اقتصادی؛
- اسناد مربوط به مالکیت یا اجاره محل فعالیت؛
- کلیه اسناد و مدارک مربوط به تاسیس یا تغییرات برای اشخاص حقوقی مانند اساسنامه و یا آگهیهای مندرج در روزنامه رسمی؛
- کپی مدارک هویتی (شناسنامه و کارت ملی) اشخاص حقیقی و صاحبان امضا اشخاص حقوقی؛
- اسناد و مدارک کلیه قراردادهای منعقدشده با کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی؛
- ترازنامه و صورت سود و زیان (برای اظهارنامه عملکرد)؛
- صورت بهای تمامشده کالای ساختهشده و کالای فروشرفته (برای اظهارنامه عملکرد)؛
- مانده سود و زیان دوره قبل و گردش حساب تعدیلات سنواتی (برای اظهارنامه عملکرد)؛
- گواهی مهر و امضاشده گردش حسابهای مربوط به فعالیت اقتصادی؛
- فاکتورهای خرید و فروش (برای اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده و معاملات فصلی)؛
- اطلاعات مربوط به دفاتر قانونی مانند کد رهگیری؛
- قبوض مالیاتی پرداختشده قبلی؛
- کارت بازرگانی؛
- اطلاعات رسیدگیهای مالیاتی قبلی؛
- کلیه اسناد و مدارکی که به هر نحو در تایید درآمد یا هزینه موثر است، مانند فیش واریز حقوق کارمندان یا حق بیمههای پرداختی
منظور از سال مالیاتی چیست؟
بر اساس ماده ۱، ۵۵ قانون مالیاتهای مستقیم«سال مالیاتی عبارت است از یک سال شمسی که از اول فروردین ماه هر سال شروع و به آخر اسفندماه همان سال ختم میشود. لیکن در مورد اشخاص حقوقی مشمول مالیات که سال مالی آنها به موجب اساسنامه با سال مالیاتی تطبیق نمیکند، درآمد سال مالی آنها بجای سال مالیاتی، مبنای تشخیص مالیات قرار میگیرد و موعد تسلیم اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان و سررسید پرداخت مالیات آنها، چهار ماه شمسی پس از سال مالی است.»
بنابراین سال مالیاتی برای اشخاص حقیقی از اول فروردین تا پایان اسفند بوده و باید پس از آن، ظرف مدت ۳ ماه اقدام به ارسال اظهارنامه کنند. برای اشخاص حقوقی نیز سال مالیاتی مطابق با سال مالی آنها بر اساس اساسنامه خواهد بود که موعد تحویل آن ۴ ماه پس از پایان سال مالی آنهاست.
در دورهٔ آموزش تهیه و ارسال اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقیقی بهطور کامل به جزییات این نوع اظهارنامه پرداختهایم.
چه کسانی باید اظهارنامه مالیاتی ارسال کنند؟
بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، کسانی که ایرانی بوده و یا در ایران دارای درآمد هستند، باید نسبت به ارسال اظهارنامه و پرداخت مالیات اقدام کنند. به طور دقیقتر باید گفت که افراد زیر مکلف به ارسال اظهارنامه خواهند بود:
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران کسب میکند؛
- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران کسب میکند؛
- هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران کسب میکند؛
- هر شخص غیرایرانی (اعم از حقیقی و یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران کسب میکند.
اگر مایلید درباره اظهارنامه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی بیشتر بیاموزید، پیشنهاد میکنیم به صفحهٔ دوره آموزشی آن سری بزنید.
مراحل ثبت و ارسال اظهارنامههای مالیاتی
- اطمینان کاربر از اتصال رایانه به اینترنت؛
- مراجعه به سامانه عملیات الکترونیکی مؤدیان و دانلود اظهارنامه؛
- نصب نسخه نرمافزار اظهارنامه مالیاتی؛
- ورود اطلاعات درخواستی در نرمافزار اظهارنامه مربوطه؛
- دریافت اطلاعات هویتی مؤدی از سامانه ثبتنام الکترونیکی؛
- تکمیل جداول اطلاعاتی و مالی توسط مؤدیان؛
- چاپ و بررسی نسخه پیشنویس؛
- ارسال اطلاعات به سازمان امور مالیاتی کشور؛
- دریافت کد رهگیری؛
- صدور الکترونیکی قبض مالیاتی؛
- امکان پرداخت الکترونیکی قبض مالیاتی.
سخن پایانی
اظهارنامه مالیاتی یکی از راههای موثر در تعیین و تشخیص مالیات اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی است. این امر سبب شده تا قانونگذار ارسال اظهارنامه را به عنوان تکلیفی قانونی برای مودیان به حساب آورد. البته ارسال اظهارنامه قوانین و قواعدی دارد که مستلزم آگاهی از قوانین گستردهای در حوزه امور مالیاتی است. بهتر است اگر شما نیز در این زمینه نیاز به مشاوره دارید، با کارشناسان لادر تماس بگیرید یا به صفحه اینستاگرام حامی ارقام سربزنید.