قوانین مالیاتی به قدری گسترده هستند که نمیتوان از یک انسان انتظار داشت همواره تمامشان را با تبصرههایش به خاطر داشته باشد. اما مهمترین قوانین مالیاتی که هر حسابداری باید بداند، تاثیر بسیار زیادی در شغل حسابداری دارد. در این مقاله مهمترین قوانین مالیاتی برای حسابداران را در ویدئو بررسی میکنیم و سپس جدول خلاصه قانون مالیاتهای مستقیم را مرور میکنیم. در انتها به سایر قوانینی که باید به آنها مسلط باشید میپردازیم.
قوانین مالیاتی برای حسابداران از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا رعایت این قوانین برای شرکت ها و افراد حقیقی و حقوقی الزامی است و عدم رعایت آنها می تواند منجر به جرایم مالیاتی سنگین شود. در ادامه به مهم ترین قوانین مالیاتی که حسابداران باید با آنها آشنا باشند، اشاره می کنیم:
قانون مالیات های مستقیم
قانون مالیات های مستقیم، یکی از اصلی ترین قوانین مالیاتی ایران است که بخش های مختلفی از مالیات ها از جمله مالیات بر درآمد، مالیات بر املاک، مالیات بر ارث و مالیات های مستغلات را شامل می شود. مهم ترین نکات این قانون برای حسابداران عبارتند از:
- مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی: درآمد افراد و شرکت ها مشمول مالیات می شود که حسابداران باید اطلاعات دقیق در مورد نرخ ها، معافیت ها و نحوه محاسبه آن داشته باشند.
- مالیات بر حقوق و دستمزد: هر گونه پرداختی به کارکنان شرکت باید مشمول کسر مالیات و پرداخت به سازمان امور مالیاتی باشد.
نکته: امیدواریم که قوانین مالیات را با قانون تجارت در حسابداری اشتباه نگیرید. درباره قانون تجارت بهطور کامل در یک دوره آموزشی کوتاه مدت صحبت کردهایم. بنابراین در ادامه به بررسی قوانین مهم مالیاتی در حسابداری میپردازیم.
ماده قانون مالیات |
خلاصه شرح قانون مالیاتی |
|---|---|
ماده ۱۰۰ |
صاحبان مشاغل مکلفاند اظهارنامه مالیاتی مربوط به فعالیت شغلی خود را طبق مقررات و در مهلت تعیینشده به سازمان امور مالیاتی ارائه کنند. |
ماده ۱۰۳ |
وکلا باید مبلغ حقالوکاله را در وکالتنامه درج کرده و مالیات مقرر را از طریق ابطال تمبر پرداخت کنند. |
ماده ۱۰۵ |
درآمد اشخاص حقوقی و شرکتها پس از کسر زیانهای قابل قبول و معافیتهای قانونی، مشمول مالیات بر درآمد خواهد بود. |
ماده ۱۰۶ |
درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی بر اساس رسیدگی به دفاتر قانونی و سایر مقررات مرتبط قانون مالیاتهای مستقیم تعیین میشود. |
ماده ۱۱۰ |
اشخاص حقوقی باید اظهارنامه مالیاتی، ترازنامه، حساب سود و زیان و اطلاعات مرتبط با شرکت و سهامداران را در مهلت قانونی ارائه کنند. |
ماده ۱۱۶ |
پس از انحلال شرکت، مدیران تصفیه مکلفاند ظرف شش ماه اظهارنامه مالیاتی آخرین دوره عملیات شرکت را ارائه و مالیات مربوط را پرداخت کنند. |
ماده ۱۱۹ |
درآمدهای بلاعوض و اهدایی، اعم از نقدی یا غیرنقدی، در شرایط مقرر مشمول مالیات اتفاقی هستند و مالیات آن طبق مقررات قانونی محاسبه میشود. |
ماده ۱۳۱ |
نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل بر اساس میزان درآمد و نرخهای مقرر در قانون تعیین میشود. |
ماده ۱۴۳ |
برای برخی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و کالا، مطابق شرایط مقرر در قانون، مشوقها و بخشودگیهایی در مالیات بر درآمد در نظر گرفته شده است. |
تبصره ۱ ماده ۱۴۳ |
نقلوانتقال سهام، سهمالشرکه و حق تقدم سهام در موارد مشمول، با مالیات مقطوع معادل چهار درصد ارزش اسمی همراه است. |
ماده ۱۴۹ |
هزینه استهلاک داراییهای استهلاکپذیر و برخی هزینههای تأسیس، در صورت رعایت مقررات، میتواند به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی در نظر گرفته شود. |
ماده ۱۵۶ |
اداره امور مالیاتی باید اظهارنامههای مالیاتی تسلیمشده در موعد مقرر را حداکثر ظرف یک سال از پایان مهلت تسلیم اظهارنامه رسیدگی کند. |
ماده ۱۵۷ |
برای مؤدیانی که اظهارنامه ارائه نکردهاند یا مشمول تکلیف ارائه اظهارنامه نیستند، مرور زمان مالیاتی پنجساله در شرایط مقرر قانونی اعمال میشود. |
ماده ۱۶۹ |
این ماده به ایجاد و استفاده از پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان برای شفافیت فعالیتهای اقتصادی و نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی مربوط است. |
ماده ۱۹۲ |
عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر، در موارد مشمول، موجب جریمه مالیاتی غیرقابل بخشودگی طبق مقررات میشود. |
ماده ۱۹۳ |
عدم ارائه ترازنامه و حساب سود و زیان یا دفاتر قانونی در موارد مقرر، موجب تعلق جریمه مالیاتی خواهد شد. |
ماده ۱۹۷ |
اشخاصی که مکلف به ارائه فهرست، صورت، قرارداد یا اطلاعات مالیاتی هستند، در صورت عدم ارائه یا ارائه اطلاعات خلاف واقع مشمول جرایم مقرر میشوند. |
ماده ۱۹۹ |
اشخاصی که طبق قانون مسئول کسر و ایصال مالیات هستند، در صورت انجام ندادن تکالیف قانونی، علاوه بر مسئولیت مربوط، مشمول جرایم مقرر خواهند شد. |
ماده ۲۱۰ |
اگر مؤدی مالیات قطعیشده را ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ برگ قطعی پرداخت نکند، فرآیند اجرایی وصول بدهی مالیاتی طبق مقررات آغاز میشود. |
ماده ۲۲۷ |
اگر پس از رسیدگی مشخص شود مؤدی درآمد یا فعالیتی را کتمان کرده که هنگام صدور برگ تشخیص برای اداره مالیاتی مشخص نبوده، مالیات آن درآمد قابل مطالبه است. |
ماده ۲۳۸ |
مؤدی میتواند در صورت اعتراض به برگ تشخیص مالیات، ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ با ارائه دلایل و مدارک، درخواست رسیدگی مجدد کند. |
ماده ۲۴۷ |
آرای هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی در شرایط مقرر قابل اعتراض هستند و در صورت اعتراض در مهلت قانونی، پرونده برای رسیدگی به هیأت تجدیدنظر ارجاع میشود. |
ماده ۲۵۱ |
مؤدی یا اداره امور مالیاتی میتوانند در مهلت مقرر و با استناد به عدم رعایت قوانین یا نقص رسیدگی، نسبت به رأی قطعی هیأت حل اختلاف به شورای عالی مالیاتی شکایت کنند. |
ماده ۲۷۲ |
سازمان امور مالیاتی گروههای اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول حسابرسی صورتهای مالی را اعلام میکند؛ این اشخاص باید صورتهای مالی حسابرسیشده را طبق مهلتهای قانونی ارائه کنند. |
قانون مالیات بر ارزش افزوده (VAT)
قانون مالیات بر ارزش افزوده یکی از قوانین مالیاتی جدیدتر است که اهمیت ویژه ای در سیستم حسابداری دارد. حسابداران باید موارد زیر را در این رابطه بدانند:
مالیات بر ارزش افزوده به عنوان یک مالیات غیرمستقیم است که در مراحل مختلف تولید و توزیع کالا و خدمات اعمال می شود.
ثبت مالیات بر ارزش افزوده: حسابداران باید اطمینان حاصل کنند که مالیات بر ارزش افزوده در فاکتورهای فروش محاسبه و ثبت شود و سپس به صورت دوره ای به اداره مالیات گزارش داده شود.
گزارشات دوره ای و اظهارنامه: گزارشات و اظهارنامه های مالیات بر ارزش افزوده باید در زمان مقرر و به صورت دقیق به اداره مالیات ارسال شود.
پیشنهادی برای مطالعه بیشتر: نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده
قانون مالیات بر ارث
قانون مالیات بر ارث مربوط به انتقال دارایی های متوفی به ورثه است. حسابداران باید در جریان روند محاسبه مالیات بر ارث و معافیت های مربوطه باشند. مهم ترین نکات شامل:
محاسبه مالیات بر اساس نوع دارایی: دارایی ها در دسته های مختلفی مانند اموال غیرمنقول، سپرده های بانکی و اوراق بهادار طبقه بندی می شوند که هر کدام نرخ مالیات متفاوتی دارند.
به حسابداری مالیاتی علاقهمندید: دورههای آموزش مالیات را مرور کنید.
معافیت های مالیاتی
یکی از مسائل مهم در قوانین مالیاتی، معافیت های مالیاتی است که حسابداران باید به آنها توجه داشته باشند. این معافیت ها شامل موارد زیر می باشد:
معافیت های مالیاتی شرکت های کوچک و متوسط: برخی از کسب وکارهای کوچک یا جدیدالتأسیس مشمول معافیت های مالیاتی هستند.
معافیت های مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی: در این مناطق، برخی معافیت ها برای فعالیت های اقتصادی در نظر گرفته شده که حسابداران باید از آنها اطلاع داشته باشند.
قانون جرایم مالیاتی
جرایم مالیاتی یکی از موارد حساس برای حسابداران است. طبق قانون جرایم مالیاتی، هرگونه تخلف از جمله عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی، تاخیر در پرداخت مالیات و یا کتمان درآمدها می تواند منجر به جریمه های مالی سنگین و حتی پیگرد قانونی شود.
نحوه تهیه و تنظیم اظهارنامه های مالیاتی
تهیه و تنظیم اظهارنامه مالیاتی از وظایف اصلی حسابداران است. حسابداران باید با نحوه تهیه اظهارنامه های مختلف از جمله اظهارنامه های مالیات بر درآمد، اظهارنامه های مالیات بر ارزش افزوده و اظهارنامه های مالیات بر املاک آشنا باشند.
قانون حسابرسی مالیاتی
یکی از دیگر مواردی که حسابداران باید به آن توجه داشته باشند، قانون حسابرسی مالیاتی است. طبق این قانون، سازمان امور مالیاتی می تواند اسناد و دفاتر مالیاتی شرکت ها و افراد را بررسی و حسابرسی کند. حسابداران باید اسناد مالی را به صورت شفاف و دقیق ثبت و نگهداری کنند تا در صورت نیاز به حسابرسی، مشکلی پیش نیاید.
قوانین مرتبط با معاملات فصلی
حسابداران باید گزارش معاملات فصلی را نیز به اداره امور مالیاتی ارائه دهند. این گزارش شامل معاملات انجام شده در هر فصل مالی است و حسابداران باید آن را به صورت دقیق و مطابق با قوانین تهیه و ارسال کنند.
قانون مالیات بر درآمد املاک
مالیات بر درآمد املاک شامل درآمد حاصل از اجاره یا فروش املاک است که حسابداران باید بتوانند مالیات آن را محاسبه و اعلام کنند.
آیا درباره قوانین مالیاتی در حسابداری ابهامی برایتان باقی مانده است؟
در این مقاله اشاره کردیم حسابداران برای انجام صحیح وظایف خود باید با قوانین مالیاتی مختلف آشنا باشند و از آخرین تغییرات و اصلاحات قوانین آگاه باشند. قانون مالیات های مستقیم، قانون مالیات بر ارزش افزوده، معافیت های مالیاتی، نحوه تنظیم اظهارنامه مالیاتی، جرایم مالیاتی و سایر قوانین مرتبط با مالیات از جمله مسائلی است که تسلط بر آنها برای حسابداران ضروری است.
برخی از قوانین مالیاتی و مهمترین مباحث مالیاتی که باید به آنها مسلط باشید را بررسی کردیم.
اگر درباره هر یک از مواد سوالی دارید، از بخش نظرات زیر همین پست با ما در میان بگذارید و پاسخ بگیرید. برای شرکت در کلاسهای مربوط به حسابداری مالیاتی حامی ارقام، یک مشاوره رایگان با متخصصان آکادمی حامی ارقام برقرار کنید.