برات بانکی چیست و چه تفاوتی با چک و سفته دارد؟ شناخت برات بانکی و نحوه صدور دستور پرداخت با برات برای افرادی که با معاملات تجاری، امور بانکی و اسناد پرداخت سروکار دارند اهمیت دارد. اما برات دقیقاً چه تفاوتی با چک و سفته دارد؟ ارکان اصلی آن چیست و برای صدور آن چه اطلاعاتی باید درج شود؟ در ادامه این مقاله، مفهوم برات بانکی، نحوه صدور دستور پرداخت با برات، انواع برات، ارکان آن و تفاوت برات با چک و سفته را بررسی میکنیم.
برات بانکی چیست؟
برات سندی تجاری است که به موجب آن، براتدهنده یا براتکش به شخص دیگری که براتگیر یا محالعلیه نام دارد، دستور میدهد مبلغ مشخصی را در زمان و محل تعیینشده به شخص ثالث، یعنی دارنده یا ذینفع برات، پرداخت کند.
برای مثال، فرض کنید شرکت «الف» از شرکت «ب» طلب دارد و از شرکت «ج» نیز طلبی دارد. شرکت «الف» میتواند در شرایط مناسب، براتی صادر کند که به موجب آن شرکت «ج» مبلغ مشخصی را در سررسید به شرکت «ب» پرداخت کند. در این مثال، شرکت «الف» براتدهنده، شرکت «ج» براتگیر و شرکت «ب» دارنده برات است.
قانون تجارت برای برات شرایط مشخصی در نظر گرفته است. از جمله این موارد میتوان به درج کلمه برات، تاریخ تنظیم، نام براتگیر، مبلغ، تاریخ و محل پرداخت و نام شخصی که وجه باید به او پرداخت شود اشاره کرد.
دستور پرداخت یعنی چه؟
دستور پرداخت به دستوری گفته میشود که طی آن یک شخص یا نهاد، از بانک یا مؤسسه مالی میخواهد مبلغ مشخصی را از حساب او به حساب شخص یا حساب دیگری منتقل یا پرداخت کند.
به زبان ساده، در دستور پرداخت مشخص میشود:
- پرداختکننده چه کسی است؟
- دریافتکننده وجه چه کسی است؟
- مبلغ پرداخت چقدر است؟
- زمان و نحوه پرداخت چگونه باشد؟
مثلاً وقتی یک شرکت به بانک خود دستور میدهد ۵۰ میلیون تومان از حسابش به حساب یک تأمینکننده واریز شود، این درخواست در قالب یک دستور پرداخت انجام میشود.
برات بانکی چه کاربردی دارد؟
اگر قصد انجام یک معامله مالی را دارید، انتخاب ابزار پرداخت مناسب می تواند تأثیر زیادی بر موفقیت مالی شما داشته باشد. چک، سفته و برات، سه ابزار رایج در معاملات مالی هستند که هر کدام ویژگی ها و کاربردهای خاص خود را دارند. اما سوالی که بسیاری از افراد می پرسند این است که کدام یک از این اسناد برای صدور دستور پرداخت مناسب تر است؟ برای پاسخ به این سوال بهتر است ابتدا کاربردهای برات را بشناسیم:
- پرداخت در معاملات تجاری: برای پرداخت مبلغ معاملات و خریدوفروشهای تجاری در زمان مشخص استفاده میشود.
- خرید و فروش مدتدار: امکان انجام معامله با پرداخت وجه در تاریخ آینده و تعیین سررسید را فراهم میکند.
- انتقال طلب: دارنده میتواند در چارچوب مقررات قانونی، برات را به شخص دیگری منتقل یا ظهرنویسی کند.
- تأمین اعتبار در معاملات: برات میتواند بهعنوان ابزاری برای ایجاد و انتقال اعتبار میان طرفهای معامله مورد استفاده قرار گیرد.
- تسهیل معاملات بینالمللی: در برخی معاملات خارجی برای تعیین نحوه و زمان پرداخت میان طرفهای معامله استفاده میشود.
- دریافت وجه در سررسید: دارنده برات میتواند در تاریخ تعیینشده برای دریافت مبلغ آن اقدام کند.
- ایجاد تعهد پرداخت: با قبول برات توسط براتگیر، تعهد قانونی او نسبت به پرداخت وجه در سررسید ایجاد میشود.
تفاوت برات با چک و سفته چیست؟
برات یکی از ابزارهای مالی معتبر است که برای انجام پرداخت های مدت دار و بین بانکی مورد استفاده قرار می گیرد. این سند برخلاف چک که توسط دارنده حساب جاری صادر می شود، توسط فردی به نام برات کش (صادرکننده) تنظیم شده و شخص ثالثی به نام برات گیر موظف به پرداخت آن است. در حقیقت، برات نوعی دستور پرداخت به شخص دیگر برای تسویه بدهی در تاریخ معین است.
تفاوت های اصلی بین چک، سفته و برات در یک نگاه
| چک | سفته | برات | |
|---|---|---|---|
| صادرکننده | دارنده حساب بانکی | متعهد | برات کش |
| گیرنده | دارنده چک | دارنده سفته | دارنده برات |
| ضمانت پرداخت | معمولاً معتبر در سیستم بانکی | نیاز به ضمانت بیشتر | قابل انتقال و دارای اعتبار بین بانکی |
| قابلیت انتقال | بله | بله | بله |
| زمان پرداخت | فوری | مدت دار | مدت دار |
صدور دستور پرداخت با برات گزینه مناسبی است؟
برات به دلیل داشتن قابلیت انتقال، امنیت بالا، و اعتبار بین بانکی، یکی از بهترین گزینه ها برای دستور پرداخت در معاملات تجاری و بین المللی محسوب می شود. برخی از مزایای استفاده از برات عبارتند از:
- امکان تعیین تاریخ سررسید: در معاملات تجاری، داشتن یک سررسید مشخص باعث برنامه ریزی بهتر در پرداخت ها می شود.
- قابلیت ظهرنویسی و انتقال: شما می توانید برات را به شخص ثالث انتقال دهید.
- افزایش اعتبار تجاری: استفاده از برات نشان دهنده یک سیستم مالی قوی و حرفه ای است.
شما با شرکت در دوره آموزش قانون تجارت که توسط حامی ارقام برگزار می شود صفر تا صد اسناد تجاری و کاربرد آن را خواهید آموخت.
ارکان اصلی برات چیست؟
ارکان اصلی برات، سه شخصی هستند که در صدور، پرداخت و دریافت وجه برات نقش دارند:
- براتکش (صادرکننده): شخصی که برات را صادر میکند و به براتگیر دستور پرداخت مبلغ مشخصی را به ذینفع میدهد.
- براتگیر: شخصی که پرداخت وجه برات به او دستور داده شده و در صورت قبول برات، متعهد به پرداخت مبلغ آن در سررسید میشود.
- ذینفع (دارنده برات): شخصی که وجه برات باید به او پرداخت شود یا برات به حوالهکرد او صادر شده است.
یک نمونه برات بانکی

نحوه صدور دستور پرداخت با برات
برای صدور دستور پرداخت با برات، باید مراحل زیر را طی کنید:
1. تنظیم اطلاعات برات
- ابتدا باید اطلاعات زیر را روی برات درج کنید:
- نام و مشخصات برات کش (صادرکننده)
- نام و مشخصات برات گیر (پرداخت کننده)
- مبلغ برات به عدد و حروف
- تاریخ صدور و تاریخ سررسید
- محل پرداخت
- امضای برات کش
2. ارسال برات به برات گیر
پس از تنظیم برات، آن را برای برات گیر ارسال کنید تا تأیید و امضا کند. این مرحله نشان دهنده قبول تعهد پرداخت از سوی برات گیر است.
3. ظهرنویسی در صورت نیاز
اگر قصد انتقال برات به شخص دیگری را دارید، می توانید پشت آن را ظهرنویسی کنید و به فرد یا شرکت مورد نظر واگذار کنید.
4. ارائه برات در موعد سررسید
در تاریخ سررسید، دارنده برات باید آن را به بانک یا برات گیر ارائه دهد و مبلغ مورد نظر را دریافت کند.
نتیجه گیری
انتخاب ابزار مناسب برای پرداخت در معاملات تجاری اهمیت زیادی دارد. اگر چه چک و سفته نیز در برخی موارد کارایی دارند، اما برات به دلیل قابلیت انتقال، امنیت و اعتبار بیشتر در معاملات تجاری و بین المللی گزینه ای ایده آل محسوب می شود. با رعایت نکات و مراحل ذکر شده در این مقاله، می توانید به راحتی از برات برای صدور دستور پرداخت استفاده کنید و معاملات خود را با اطمینان بیشتری انجام دهید.
سوال دارید؟ کامنت بگذارید!
اگر هنوز درباره برات سوالی دارید یا تجربه ای در استفاده از این سند مالی دارید، حتماً در قسمت نظرات با ما در میان بگذارید. همچنین این مطلب را ذخیره کنید تا در آینده به آن دسترسی داشته باشید!
3 پاسخ
مراحل سیستم پرداخت
مراحل در تیتر “نحوه صدور دستور پرداخت با برات” گفته شده است، اگر همچنان مشکلی وجود دارد اعلام کنید
سلام عرض ادب،مدت زمان برات چند ماه است