تامین بخش قابل توجهی از هزینه‌های عمومی جامعه از کانال مالیات تامین می‌شود؛ این پرداخت از سوی افراد مشمول، الزامی و بلاعوض است. مالیات بر درآمد مشاغل از جمله مهم‌ترین انواع مالیات است که جامعه مخاطب آن بیشتر اصناف و بازاریان هستند.
در این مقاله قصد داریم به یکی دیگر از رایج‌ترین انواع مالیات یعنی «مالیات بر درآمد مشاغل» یا به اختصار «مالیات مشاغل» بپردازیم و ببینیم نحوه محاسبه آن چگونه است. چنانچه علاقمند به این موضوع هستید با حامی ارقام همراه باشید.
مالیات بر درآمد مشاغل مالیاتی است که از درآمد حاصل از فعالیت شغلی اشخاص حقیقی دریافت می‌شود. یعنی اگر فردی به‌صورت مستقل به فعالیت اقتصادی، خدماتی، تولیدی، تجاری یا حرفه‌ای مشغول باشد و از این فعالیت درآمد کسب کند، درآمد او مشمول مقررات مالیات بر درآمد مشاغل خواهد بود.
شاید علاقه‌مند باشید بیاموزید: «دوره آموزش مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی»
اشخاص حقیقی در واقع همان افرادی هستند، که نسبت به کاسبی و شغل خود، به شکل شخصی اقدام کرده‌اند. همچنین به دلیل شغل تجاری و درآمدی خود موظف به پرداخت مالیات هستند.
بنابراین تمامی اشخاص حقیقی که در این کشور فعالیت می‌کنند، از یک مغازه سوپرمارکت تا پزشکان و وکلا موظف به پرداخت مالیات مشاغل هستند.
موضوعی که در مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی بسیار مهم است و پیش از آشنایی با نحوه محاسبه مالیات مشاغل باید به آن پی برد، تقسیم‌بندی گروهی مشاغل کشور است. به این شکل که فرد در کدام گروه از مشاغل قرار دارد، تا با تکالیف مالیاتی مربوط به خود آشنا شود. در غیر این صورت جریمه می‌شود.
ماده 95 ق.م.م به تکالیف قانونی اشخاص مشمول مالیات مشاغل اشاره کرده است. این ماده قانونی بیان می‌کند:
«صاحبان مشاغل موضوع این فصل موظفند دفاتر و یا اسناد و مدارک حسب مورد را که با رعایت اصول و ضوابط مربوط از جمله اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت در خصوص تجار تنظیم می‌گردد برای تشخیص درآمد مشمول مالیات، نگهداری و اظهارنامه مالیاتی خود را بر اساس آنها تنظیم کنند.»
فصل دوم آیین‌نامه اجرایی این ماده صاحبان مشاغل را به سه بخش تقسیم کرده و میزان مالیات مشاغل برای هر کدام از این گروه‌ها متفاوت است:
حتماً. برای استفاده در مقاله، این سه گروه را می‌توانی به شکل جمع‌وجور و قابل‌اسکن در جدول بیاوری:
| گروه مشاغل | معیار قرارگیری در گروه | تکالیف مودیان |
|---|---|---|
| گروه اول | درآمد ابرازی بیش از ۵۵ میلیارد ریال باشد. برخی مشاغل نیز بدون توجه به میزان درآمد، در این گروه قرار می‌گیرند؛ مانند واردکنندگان و صادرکنندگان، صاحبان کارخانه‌ها، هتل‌های ۳ ستاره و بالاتر، بیمارستان‌ها، صرافی‌ها و مؤسسات حسابرسی و حسابداری. | تکالیف مالیاتی گسترده‌تر؛ از جمله ارائه اظهارنامه، نگهداری و پلمب دفاتر، ارسال معاملات فصلی و تکالیف مربوط به مالیات بر ارزش افزوده. |
| گروه دوم | درآمد ابرازی بیش از ۱۸ میلیارد ریال و حداکثر ۵۵ میلیارد ریال باشد. | تکالیف مالیاتی ساده‌تر از گروه اول و الزامات محدودتر در نگهداری اسناد و ارائه اطلاعات مالی. |
| گروه سوم | صاحبان مشاغلی که در گروه اول یا دوم قرار نمی‌گیرند. | ساده‌ترین سطح تکالیف مالیاتی در میان سه گروه. در شرایط مقرر، امکان استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم نیز وجود دارد. |
نکته مهم برای مقاله: اعداد ۱۸ و ۵۵ میلیارد ریال مربوط به مقررات و مثال‌های تاریخی متن شما هستند و نباید بدون بررسی مقررات سال موردنظر به‌عنوان ارقام جاری منتشر شوند. قوانین مالیاتی، برخلاف میل شدید بشر به ثبات، مرتب تغییر می‌کنند.
صاحبان مشاغلی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمات) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل یا آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمات) آنها بیش از مبلغ 55 میلیارد ریال باشد.
برای نمونه؛ مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1399 مبنای گروه‌بندی سال 1401 است. یعنی برای اینکه بدانید در سال 1401 جزء کدام گروه از مشاغل هستید، باید به میزان درآمدی که در اظهارنامه سال 1399 خود اظهار کرده‌اید مراجعه کنید.
اگر درآمد ابرازی بیش از 55 میلیارد ریال بود در گروه اول قرار دارید.
البته برخی از مشاغل نیز فارغ از اینکه چه میزان فعالیت و درآمد داشته‌اند از لحاظ انجام تکالیف در این گروه قرار می‌گیرند که عبارتند از:
صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمات) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل یا آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توام کالا و ارائه خدمات) آنها بیش از مبلغ 18 میلیارد ریال و مساوی یا کمتر از 55 میلیارد ریال باشد.
صاحبان مشاغلی که در گروههای اول و دوم قرار نمی‌گیرند جزء گروه سوم محسوب می‌شوند.
در اهمیت این نوع گروه‌بندی و اینکه آیا تفاوتی بین آنها وجود دارد یا خیر؟
باید گفت، تفاوت بسیار زیادی دارند؛ به این شکل که گروه اول از نظر انجام تکالیف قانونی شبیه به شرکت‌ها بوده و باید با استفاده از نرم افزار حسابداری تکالیف مالی خود را انجام دهند.
از جمله اینکه اظهارنامه رد کنند، دفاتر را پلمپ بکنند، معاملات فصلی و ارزش‌افزوده دارند و مانند شرکت‌ها هستند.
نکته: گروه دو و سه تا حدودی روند مالیاتی آسان‌تری دارند؛ دفتر و معاملات فصلی ندارند، حتی تا دو سال بعد از شروع فعالیتشان هم می‌توانند از تبصره ماده 100 قانون مالیات‌های مستقیم استفاده کنند و اظهارنامه‌ای ارائه نکنند.
ماده 94 و 100 قانون مالیات‌های مستقیم به نحوه محاسبه مالیات بر درآمد مشاغل یا همان مالیات اصناف می‌پردازد. براساس آنچه در ماده 94 آمده است:
«درآمد مشمول مالیات مودیان موضوع این فصل، از کل فروش کالا و خدمات به اضافه سایر درآمدهای آنان که مشمول مالیات فصول دیگر شناخته نشده است. پس از کسر هزینه‌ها و استهلاکات مربوط طبق مقررات فصل هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات»
فردی که نمایشگاه ماشین دارد، اما در کنار آن وسایل صوتی تصویری نیز می‌فروشد. از درآمدی که از این دو طریق به دست می‌آورد. پس از کسر هزینه‌ها و استهلاکات، مالیات دریافت می‌شود.
همچنین طبق ماده 100 قانون مالیات‌های مستقیم مودیان موضوع این فصل این قانون مکلف اند اظهارنامه مالیاتی مربوط به فعالیت‌های شغلی خود را در یک سال مالیاتی برای هر واحد شغلی یا برای هر محل جداگانه طبق نمونه‌ای که به وسیله سازمان امور مالیاتی کشور تهیه خواهد شد.
تنظیم و تا آخر خرداد ماه سال بعد به اداره امور مالیاتی محل شغل خود تسلیم و مالیات متعلق را به نرخ مذکور در ماده (131) این قانون پرداخت نمایند.
به‌طور کلی، روند محاسبه به این صورت است:
درآمد مشمول مالیات = درآمد سالانه − هزینه‌های قابل قبول مالیاتی − معافیت‌های قانونی
همانطور که در این ماده قانونی اشاره شده نرخ مالیات در ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم ذکر شده که طبق آن نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی به
شرح زیر است:
1.تا میزان پانصد میلیون (500,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ پانزده درصد (15%) : به این معنا که تا سقف 50 میلیون تومان اولیه از درآمد فرد، مشمول نرخ مالیاتی 15 درصد می‌شود.
2. نسبت به مازاد پانصد میلیون (500,000,000) ریال تا میزان یک میلیارد (1,000,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست درصد (20%) : به این معنا که 50 میلیون تومان دوم از درآمد فرد، مشمول نرخ مالیاتی 20 درصد می‌شود.
3. نسبت به مازاد یک میلیارد (1,000,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست و پنج درصد (25%) : به این معنا که میزان مازادی که درآمد فرد نسبت به 100 میلیون تومان دارد، مشمول نرخ 25 درصد می‌شود.
شاید به مطالعه این مطلب علاقه‌مند باشید: «مالیات بر درآمد چیست؟ (به همراه نحوه محاسبه)
مالیات مشاغل نیز مانند سایر انواع مالیات مشمول برخی معافیت‌ها می‌شود که در ماده 101 ق.م.م به آن اشاره شده است. این ماده بیان می‌کند:
درآمد سالانه مشمول مالیات مودیان موضوع این فصل که اظهارنامه مالیاتی خود را طبق مقررات این فصل در موعد مقرر تسلیم کرده‌اند.
میزان معافیت موضوع ماده (84) این قانون از پرداخت مالیات معاف و مازاد آن به نرخهای مذکور در ماده (131) این قانون مشمول مالیات خواهد بود.
شرط تسلیم اظهارنامه برای استفاده از معافیت فوق نسبت به عملکرد سال 1382 به بعد جاری است.
این ماده قانونی دو تبصره مهم دارد.
تبصره یک این ماده معافیت مالیاتی مشاغل در مشارکت‌های مدنی در نهایت به دو نفر اعطا می‌شود.
برای نمونه چنانچه چهار نفر با هم دارای مغازه باشند؛ دو نفر از آنها مشمول معافیت مالیاتی هستند. این تبصره همچنین بیان می‌کند که معافیت مالیاتی مشاغل به زوجین، صرفا به زوج تعلق می‌گیرد.
در نهایت تبصره 2 ماده 101 می‌گوید: در صورتی که هر شخص حقیقی دارای بیش از یک واحد شغلی باشد، مجموع درآمد واحدهای شغلی وی با کسر فقط یک معافیت موضوع این ماده مشمول مالیات به نرخهای مذکور در ماده(131) این قانون می‌شود.
مالیات بر درآمد مشاغل به معنای این است که هرگونه درآمدی که افراد به دست آورند، مشمول مالیات خواهد بود و گروههای مختلف شغلی بسته به میزان درآمد خود باید این مالیات را پرداخت کنند. برخی از صاحبان مشاغل با در نظر گرفتن برخی از شرایط، از پرداخت مالیات مشاغل معاف می‌شوند و یا برخی از بخشودگی‌‌های مالیاتی شامل حال آنان خواهدشد. برای اطلاعات بیشتر به پیج اینستاگرام حامی ارقام مراجعه بفرمایید.
ما در حامی ارقام با در اختیار داشتن یک تیم متشکل از مشاوران حقوقی متخصص امور مالیاتی آماده ارائه خدمات در زمینه حسابرسی مالیاتی، دعاوی مالیاتی به مودیان محترم خواهیم بود.
استاندارد حسابداری ۴۳ چیست؟ خلاصه کاربردی برای حسابداران استاندارد حسابداری ۴۳ با عنوان «درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان» چارچوب واحدی برای شناسایی
مدرک حسابداری فنی حرفه‌ای یکی از مدارکی است که علاقه‌مندان به ورود به بازار کار حسابداری می‌توانند برای اثبات مهارت خود دریافت کنند. سازمان
قوانین مالیاتی به قدری گسترده هستند که نمی‌توان از یک انسان انتظار داشت همواره تمام‌شان را با تبصره‌هایش به خاطر داشته باشد. اما مهم‌ترین
یک حسابدار وقتی با مالیات حقوق روبه‌رو می‌شود، فقط با یک عدد روی فیش حقوقی سروکار ندارد. باید تشخیص دهد کدام مزایا مشمول
تنظیم لایحه مالیاتی یکی از مهم‌ترین ابزارهای دفاع مؤدی در جریان رسیدگی و دادرسی مالیاتی است. وقتی مؤدی با مبلغ مالیات تشخیصی، درآمد محاسبه‌شده،
معافیت صورتحساب الکترونیکی ۱۴۰۵ بر اساس بخشنامه جدید سازمان امور مالیاتی کشور، برای برخی صاحبان مشاغل با فروش کمتر از ۱۲ میلیارد تومان در
